木蘭綱(學名:Magnoliopsida)是植物分類法中的一級。木蘭綱傳統上相當於雙子葉植物綱,是被子植物門中兩大類之一,克郎奎斯特系統。在1981年修訂版中,木蘭綱包括6個亞綱,64目,318科。約有20-25萬種。其主要特徵為:胚通常具有2枚子葉;主根常發達,少數不發達成為鬚根狀;莖內維管束排列成圓筒形(環狀排列),有形成層保持分裂能力,故莖能加粗;葉脈多為網狀脈;花部(即萼片、花瓣、雄蕊)常為5數或4數(即5枚、4枚或其倍數),少部分為多數。
木蘭綱植物廣布於全球,生長環境複雜多樣。由於單子葉植物實際是由古代的雙子葉植物演化而來,單子葉植物是雙子葉植物的其中一個特化分支,這使傳統的雙子葉植物分類成為一個並系群而不再被視為有效分類。一些資料庫已將木蘭綱視為現生被子植物的同義詞,《中國生物物種名錄》(2024)版將被子植物處理為木蘭綱,作為維管植物門下的一綱,“植物智”被子植物分類系統中的木蘭綱也包括所有被子植物,為被子植物門僅有的一綱,下分8個亞綱。
雙子葉植物綱植物有很多種類與國計民生有密切關係,例如棉、麻、大豆、落花生、向日葵、番薯、馬鈴薯、梨、蘋果、柑、菸草、薄荷、樟、楠和各種瓜類。來自雙子葉植物的傳統中藥材種類最多,常見的有人參、三七、大黃、羌活、川芎、丹參、當歸、杜仲、杞子等。
基本介紹
植物學史
物種起源
分類系統


形態特徵
分布範圍

生長環境
下級分類
亞綱 | 目 | 科 |
|---|---|---|
一. 木蘭亞綱Magnoliidae | (1).木蘭目Magnoliales | 1.林仙科Winteraceae |
2.單室木蘭科Degeneriaceae | ||
3.舌蕊花科Himantandraceae | ||
4.帽花木科Eupomatiaceae | ||
5.木蘭藤科Austrobaileyaceae | ||
6.木蘭科Magnoliaceae | ||
7.短蕊花科Lactoridaceae | ||
8.番荔枝科Annonaceae | ||
9.肉豆蔻科Myristicaceae | ||
10.白桂皮科Canellaceae | ||
(2).樟目Laurales | 1.無油樟科Amborellaceae | |
2.腺齒木科Trimeniaceae | ||
3.杯軸花科Monimiaceae | ||
4.腺蕊花科Gomortegaceae | ||
5.臘梅科Calycanthaceae | ||
6.奇子樹科Idiospermaceae | ||
7.樟科Lauraceae | ||
8.蓮葉桐科Hernandiaceae | ||
(3).胡椒目Piperales | 1.金粟蘭科Chloranthaceae | |
2.三白草科Saururaceae | ||
3.胡椒科Piperaceae | ||
(4).馬兜鈴目Aristolochiales | 1.馬兜鈴科Aristolochiaceae | |
(5).八角茴香目Illiciales | 1.八角茴香科Illiciaceae | |
2.五味子科Schisandraceae | ||
(6).睡蓮目Nymphaeales | 1.蓮科Nelumbonaceae | |
2.睡蓮科Nymphaeaceae | ||
3.合瓣蓮科Barclayaceae | ||
4.蓴菜科Cabombaceae | ||
5.金魚藻科Ceratophyllaceae | ||
(7).毛茛目Ranunculales | 1.毛茛科Ranunculaceae | |
2.星葉科Circaeasteraceae | ||
3.小檗科Berberidaceae | ||
4.大血藤科Sargentodoxaceae | ||
5.木通科Lardizabalaceae | ||
6.防己科Menispermaceae | ||
7.馬桑科Coriariaceae | ||
8.清風藤科Sabiaceae | ||
(8).罌粟目Papaverales | 1.罌粟科Papaveraceae | |
2.紫堇科Fumariaceae | ||
二. 金縷梅亞綱Hamamelidae | (1).昆欄樹目Trochodendrales | 1.水青樹科Tetracentraceae |
2.昆欄樹科Trochodendraceae | ||
(2).金縷梅目Hamamelidales | 1.連香樹科Cercidiphyllaceae | |
2.領春木科Eupteleaceae | ||
3.懸鈴木科Platanaceae | ||
4.金縷梅科Hamamelidaceae | ||
5.香灌木科Myrothamnaceae | ||
(3).交讓木目Daphniphyllales | 1.交讓木科Daphniphyllaceae | |
(4).對藥樹目Didymelales | 1.對藥樹科Didymelaceae | |
(5).杜仲目Eucommiales | 1.杜仲科Eucommiaceae | |
(6).蕁麻目Urticales | 1.鉤毛葉科Barbeyaceae | |
2.榆科Ulmaceae | ||
3.大麻科Cannabaceae | ||
4.桑科Moraceae | ||
5.傘樹科Cecropiaceae | ||
6.蕁麻科Urticaceae | ||
(7).塞子木目Leitneriales | 1.塞子木科Leitneriaceae | |
(8).胡桃目Juglandales | 1.馬尾樹科Rhoipteleaceae | |
2.胡桃科Juglandaceae | ||
(9).楊梅目Myricales | 1.楊梅科Myricaceae | |
(10).山毛櫸目Fagales | 1.槲樹果科Balanopaceae | |
2.太果木科Ticodendraceae | ||
3.山毛櫸科Fagaceae | ||
4.南青岡科Nothofagaceae | ||
5.樺木科Betulaceae | ||
(11).木麻黃目Casuarinales | 1.木麻黃科Casuarinaceae | |
三. 石竹亞綱Caryophyllidae | (1).石竹目Caryophyllales | 1.商陸科Phytolaccaceae |
2.瑪瑙果科Achatocarpaceae | ||
3.紫茉莉科Nyctaginaceae | ||
4.番杏科Aizoaceae | ||
5.龍樹科Didiereaceae | ||
6.仙人掌科Cactaceae | ||
7.藜科Chenopodiaceae | ||
8.莧科Amaranthaceae | ||
9.馬齒莧科Portulacaceae | ||
10.落葵科Basellaceae | ||
11.粟米草科Molluginaceae | ||
12.石竹科Caryophyllaceae | ||
(2).蓼目Polygonales | 1.蓼科Polygonaceae | |
(3).藍雪目Plumbaginales | 1.藍雪科Plumbaginaceae | |
四. 五椏果亞綱Dilleniidae | (1).五椏果目Dilleniales | 1.五椏果科Dilleniaceae |
2.芍藥科Paeoniaceae | ||
(2).山茶目Theales | 1.金蓮木科Ochnaceae | |
2.球萼樹科Sphaerosepalaceae | ||
3.旋花樹科Sarcolaenaceae | ||
4.龍腦香科Dipterocarpaceae | ||
5.油桃木科Caryocaraceae | ||
6.山茶科Theaceae | ||
7.獼猴桃科Actinidiaceae | ||
8.木果樹科Scytopetalaceae | ||
9.五列木科Pentaphylacaceae | ||
10.四籽樹科Tetrameristaceae | ||
11.假紅樹科Pellicieraceae | ||
12.五蕊茶科Oncothecaceae | ||
13.蜜囊花科Marcgraviaceae | ||
14.羽葉樹科Quiinaceae | ||
15.溝繁縷科Elatinaceae | ||
16.八蕊樹科Paracryphiaceae | ||
17.傘果樹科Medusagynaceae | ||
18.藤黃科Clusiaceae | ||
(3).錦葵目Malvales | 1.杜英科Elaeocarpaceae | |
2.椴樹科Tiliaceae | ||
3.梧桐科Sterculiaceae | ||
4.木棉科Bombacaceae | ||
5.錦葵科Malvaceae | ||
(4).玉蕊目Lecythidales | 1.玉蕊科Lecythidaceae | |
(5).豬籠草目Nepenthales | 1.瓶子草科Sarraceniaceae | |
2.豬籠草科Nepenthaceae | ||
3.茅膏菜科Droseraceae | ||
(6).堇菜目Violales | 1.大風子科Flacourtiaceae | |
2.圍盤樹科Peridiscaceae | ||
3.紅木科Bixaceae | ||
4.半日花科Cistaceae | ||
5.蒜樹科Huaceae | ||
6.裂藥花科Lacistemataceae | ||
7.杯蓋花科Scyphostegiaceae | ||
8.旌節花科Stachyuraceae | ||
9.堇菜科Violaceae | ||
10.檉柳科Tamaricaceae | ||
11.瓣鱗花科Frankeniaceae | ||
12.雙鉤葉科Dioncophyllaceae | ||
13.鉤枝藤科Ancistrocladaceae | ||
14.時鐘花科Turneraceae | ||
15.王冠草科Malesherbiaceae | ||
16.西番蓮科Passifloraceae | ||
17.鐘花科Achariaceae | ||
18.番木瓜科Caricaceae | ||
19.福桂花科Fouquieriaceae | ||
20.單柱花科Hoplestigmataceae | ||
21.葫蘆科Cucurbitaceae | ||
22.四數木科Datiscaceae | ||
23.秋海棠科Begoniaceae | ||
24.刺蓮花科Loasaceae | ||
(7).楊柳目Salicales | 1.楊柳科Salicaceae | |
(8).白花菜目Capparales | 1.烈味三葉草科Tovariaceae | |
2.白花菜科Capparaceae | ||
3.十字花科Brassicaceae | ||
4.辣木科Moringaceae | ||
5.木犀草科Resedaceae | ||
(9).肉穗果目Batales | 1.環蕊科Gyrostemonaceae | |
2.肉穗果科Bataceae | ||
(10).杜鵑花目Ericales | 1.翅萼樹科Cyrillaceae | |
2.山柳科Clethraceae | ||
3.假石南科Grubbiaceae | ||
4.岩高蘭科Empetraceae | ||
5.尖苞樹科Epacridaceae | ||
6.杜鵑花科Ericaceae | ||
7.鹿蹄草科Pyrolaceae | ||
8.水晶蘭科Monotropaceae | ||
(11).岩梅目Diapensiales | 1.岩梅科Diapensiaceae | |
(12).柿樹目Ebenales | 1.山欖科Sapotaceae | |
2.柿樹科Ebenaceae | ||
3.野茉莉科Styracaceae(安息香科) | ||
4.光果科Lissocarpaceae(尖藥科) | ||
5.山礬科Symplocaceae | ||
(13).報春花目Primulales | 1.假輪葉科Theophrastaceae | |
2.紫金牛科Myrsinaceae | ||
3.報春花科Primulaceae | ||
五. 薔薇亞綱Rosidae | (1).薔薇目Rosales | 1.瓣裂果科Brunelliaceae |
2.牛拴藤科Connaraceae | ||
3.船形果科Eucryphiaceae | ||
4.火把樹科Cunoniaceae | ||
5.澳楸科Davidsoniaceae | ||
6.毛枝樹科Dialypetalanthaceae | ||
7.海桐花科Pittosporaceae | ||
8.腺毛草科Byblidaceae | ||
9.八仙花科Hydrangeaceae | ||
10.彎藥樹科Columelliaceae | ||
11.茶藨子科Grossulariaceae | ||
12.鞘葉樹科Greyiaceae | ||
13.鱗葉樹科Bruniaceae | ||
14.四柱木科Anisophylleaceae | ||
15.假海桐科Alseuosmiaceae | ||
16.景天科Crassulaceae | ||
17.土瓶草科Cephalotaceae | ||
18.虎耳草科Saxifragaceae | ||
19.薔薇科Rosaceae | ||
20.沙莓科Neuradaceae | ||
21.燧體木科Crossosomataceae | ||
22.金殼果科Chrysobalanaceae | ||
23.海人樹科Surianaceae | ||
24.棒木科Rhabdodendraceae | ||
(2).豆目Fabales | 1.含羞草科Mimosaceae | |
2.雲實科Caesalpiniaceae | ||
3.豆科Fabaceae | ||
(3).山龍眼目Proteales | 1.胡頹子科Elaeagnaceae | |
2.山龍眼科Proteaceae | ||
(4).川苔草目Podostemales | 1.川苔草科Podostemaceae | |
(5).小二仙草目Haloragales | 1.小二仙草科Haloragaceae | |
2.洋二仙草科Gunneraceae | ||
(6).桃金孃目Myrtales | 1.海桑科Sonneratiaceae | |
2.千屈菜科Lythraceae | ||
3.管萼科Penaeaceae | ||
4.隱翼科Crypteroniaceae | ||
5.瑞香科Thymelaeaceae | ||
6.菱科Trapaceae | ||
7.桃金孃科Myrtaceae | ||
8.石榴科Punicaceae | ||
9.柳葉菜科Onagraceae | ||
10.方枝樹科Oliniaceae | ||
11.野牡丹科Melastomataceae | ||
12.使君子科Combretaceae | ||
13.雙翼果科Alzateaceae | ||
14.谷木科Memecylaceae | ||
15.喙萼花科Rhynchocalycaceae | ||
(7).紅樹目Rhizophorales | 1.紅樹科Rhizophoraceae | |
(8).山茱萸目Cornales | 1.八角楓科Alangiaceae | |
2.珙桐科Nyssaceae | ||
3.山茱萸科Cornaceae | ||
4.絞木科Garryaceae | ||
(9).檀香目Santalales | 1.毛絲花科Medusandraceae | |
2.十齒花科Dipentodontaceae | ||
3.鐵青樹科Olacaceae | ||
4.山柚子科Opiliaceae | ||
5.檀香科Santalaceae | ||
6.羽毛果科Misodendraceae | ||
7.桑寄生科Loranthaceae | ||
8.槲寄生科Viscaceae | ||
9.房底珠科Eremolepidaceae | ||
10.蛇菰科Balanophoraceae | ||
(10).大花草目Rafflesiales | 1.菌花科Hydnoraceae | |
2.帽蕊草科Mitrastemonaceae | ||
3.大花草科Rafflesiaceae | ||
(11).衛矛目Celastrales | 1.四棱果科Geissolomataceae | |
2.衛矛科Celastraceae | ||
3.翅子藤科Hippocrateaceae | ||
4.木根草科Stackhousiaceae | ||
5.刺茉莉科Salvadoraceae | ||
6.冬青科Aquifoliaceae | ||
7.茶茱萸科Icacinaceae | ||
8.鱗枝樹科Aextoxicaceae | ||
9.苦皮樹科Tepuianthaceae | ||
10.心翼果科Cardiopteridaceae | ||
11.棒果木科Corynocarpaceae | ||
12.毒鼠子科Dichapetalaceae | ||
(12).大戟目Euphorbiales | 1.黃楊科Buxaceae | |
2.油蠟樹科Simmondsiaceae | ||
3.小盤木科Pandaceae | ||
4.大戟科Euphorbiaceae | ||
(13).鼠李目Rhamnales | 1.鼠李科Rhamnaceae | |
2.火筒樹科Leeaceae | ||
3.葡萄科Vitaceae | ||
(14).亞麻目Linales | 1.古柯科Erythroxylaceae | |
2.香膏科Humiriaceae | ||
3.粘木科Ixonanthaceae | ||
4.亞麻藤科Hugoniaceae | ||
5.亞麻科Linaceae | ||
(15).遠志目Polygalales | 1.金虎尾科Malpighiaceae | |
2.蠟燭樹科Vochysiaceae | ||
3.三角果科Trigoniaceae | ||
4.孔藥花科Tremandraceae | ||
5.遠志科Polygalaceae | ||
6.黃葉樹科Xanthophyllaceae | ||
7.刺球果科Krameriaceae | ||
(16).無患子目Sapindales | 1.省沽油科Staphyleaceae | |
2.蜜花科Melianthaceae | ||
3.鐘萼木科Bretschneideraceae | ||
4.疊珠樹科Akaniaceae | ||
5.無患子科Sapindaceae | ||
6.七葉樹科Hippocastanaceae | ||
7.槭樹科Aceraceae | ||
8.橄欖科Burseraceae | ||
9.漆樹科Anacardiaceae | ||
10.三柱草科Julianiaceae | ||
11.苦木科Simaroubaceae | ||
12.葉柄花科Cneoraceae | ||
13.楝科Meliaceae | ||
14.芸香科Rutaceae | ||
15.蒺藜科Zygophyllaceae | ||
(17).牻牛兒苗目Geraniales | 1.酢漿草科Oxalidaceae | |
2.牻牛兒苗科Geraniaceae | ||
3.沼花科Limnanthaceae | ||
4.旱金蓮科Tropaeolaceae | ||
5.鳳仙花科Balsaminaceae | ||
(18).傘形目Apiales | 1.五加科Araliaceae | |
2.傘形科Apiaceae | ||
六. 菊亞綱Asteridae | (1).龍膽目Gentianales | 1.馬錢科Loganiaceae |
2.輪葉科Retziaceae | ||
3.龍膽科Gentianaceae | ||
4.囊葉木科Saccifoliaceae | ||
5.夾竹桃科Apocynaceae | ||
6.蘿摩科Asclepiadaceae | ||
(2).茄目Solanales | 1.核果木科Duckeodendraceae | |
2.假茄科Nolanaceae | ||
3.茄科Solanaceae | ||
4.旋花科Convolvulaceae | ||
5.菟絲子科Cuscutaceae | ||
6.睡菜科Menyanthaceae | ||
7.花荵科Polemoniaceae | ||
8.田基麻科Hydrophyllaceae | ||
(3).唇形目Lamiales | 1.蓋裂寄生科Lennoaceae | |
2.紫草科Boraginaceae | ||
3.馬鞭草科Verbenaceae | ||
4.唇形科Lamiaceae | ||
(4).水馬齒目Callitrichales | 1.杉葉藻科Hippuridaceae | |
2.水馬齒科Callitrichaceae | ||
3.水穗草科Hydrostachyaceae | ||
(5).車前目Plantaginales | 1.車前科Plantaginaceae | |
(6).玄參目Scrophulariales | 1.醉魚草科Buddlejaceae | |
2.木犀科Oleaceae | ||
3.玄參科Scrophulariaceae | ||
4.腎藥花科Globulariaceae | ||
5.苦檻藍科Myoporaceae | ||
6.列當科Orobanchaceae | ||
7.苦苣苔科Gesneriaceae | ||
8.爵床科Acanthaceae | ||
9.胡麻科Pedaliaceae | ||
10.紫葳科Bignoniaceae | ||
11.對葉藤科Mendonciaceae | ||
12.狸藻科Lentibulariaceae | ||
(7).桔梗目Campanulales | 1.五膜草科Pentaphragmataceae | |
2.楔瓣花科Sphenocleaceae | ||
3.桔梗科Campanulaceae | ||
4.花柱草科Stylidiaceae | ||
5.陀螺果科Donatiaceae | ||
6.藍針花科Brunoniaceae | ||
7.草海桐科Goodeniaceae | ||
(8).茜草目Rubiales | 1.茜草科Rubiaceae | |
2.假牛繁縷科Theligonaceae | ||
(9).川續斷目Dipsacales | 1.忍冬科Caprifoliaceae | |
2.五福花科Adoxaceae | ||
3.敗醬科Valerianaceae | ||
4.川續斷科Dipsacaceae | ||
(10).頭花草目Calycerales | 1.頭花草科Calyceraceae | |
(11).菊目Asterales | 1.菊科Asteraceae |
物種區別
部位 | 木蘭綱 | |
|---|---|---|
根 | 主根發達,多為直根系 | 主根不發達,多為鬚根系 |
莖 | 維管束呈環狀排列,有形成層 | 維管束呈星散狀排列,無形成層 |
葉 | 具網狀脈 | 具平行或弧形葉脈 |
花 | 各部分基數通常為5或4,極少3;花粉粒具3個萌發孔 | 各部分基數通常為3,極少4;花粉粒具單個萌發孔 |
胚 | 具2枚子葉(極少1、3或4) | 具1枚子葉(或不分化) |


